nguon
http://my.opera.com/KheKinhKha/blog/2008/04/18/kh-o-c-u-laiquangnam


Khảo Cứu: LaiQuangNam
Friday, 18. April 2008, 03:51:37
Laiquangnam xin được giới thiệu Cao Bá Quát:Qua bài thơĐộc dạ cảm hoài Phần IXuất xứ I_)_Bài này Cao Bá Quát sáng tác trong bối cảnh sau trận đòn roi của Triều đình Nguyễn , rồi Ông bị giam vào ngục thất ,chỉ vì tội thương tiếc các tài năng lỡ làm bài thi phạn húy . Tại sao Ông lại làm “điều dại dôt “ như vậy ?[ “điều dại dôt” hẳn là lời đầu môi của kẻ chăn dắt dân ] .Ông làm vì và cũng chỉ vì giận một triều đại đã phung phí nguyên khí , phung phí tiềm lực quốc gia trước kẻ thù đang muốn chiếm đất nước nước này .Lịch sử đã ghi nhận đúng như thế . Cụ Cao đã bị đánh roi , nguồn gốc và cách phạt roi thời ấy có lịch sử như sau ;

_Sau khi Gia Long diệt được Quang Toản 1802 , Triều Nguyễn Gia Miêu nhất nhất học theo cách trị nước của Tàu ,của Thanh Triều . Thanh Triều dùng luật pháp khắc khe tại đất Tàu , bởi Họ muốn khống chế sức đề kháng của dân tộc Hán , không cho Hán tộc nổi dậy chống Thanh triều ,,Chúng ta còn hiểu được ý đồ của nhà Thanh , nhưng Gia Long dùng luật này trị chính dân tộc mình, nghĩa là người trong nước là ngoại tộc với triều đại của Ông , đúng là “ “Bảo Đại là cháu Gia long , là con Khải Định , là giòng Việt gian ! “. Con nít Quảng Nam đều thuộc câu này trong thời chống PHÁP .

_Cách đánh roi của triều Nguyễn là , (a) căng tù nhân nằm dài xuống đất , buộc hai bàn tay lại đưa qua khỏi đầu ,rồi đóng vào một cọc xuống đất .,(b) buộc hai chân vào một cọc tre khác , căng thẳng người ra , (c) người tra khảo chỉ việc đánh tù nhân bằng hèo , tù nhân chỉ dẫy dụa la hét vì đau đơn nhưng không vùng vẫy được .Những vết thương do tra khảo như thế sẽ mưng mủ , và đã có nhiều tù nhân chết . May mà tài năng Cao Bá Quát không chết .

Ý thơ” II)_Nước triều nổi làm nhà giam thêm ẩm thấp nhầy nhụa , lại thêm cơn gió lạnh cuối đêm tràn về càng làm cho người tù thêm thao thức.Suốt đêm nay Ông không sao ngủ được .Vết thương vì đòn roi làm nhứt nhối thân xác nhưng không sao bằng nỗi đau trong vai trò một kẻ sĩ trong đêm này .
Ông, con nhà nòi ,vốn mang mình một tâm thức kẻ sĩ càng làm Ông buồn lo khi nghĩ về vận nước .
”_Bất lực và tội nghiệp chio thân ta . ta đang ở trong tù !.”

Bản dịch :
Độc Dạ Cảm Hoài

( tạm dịch nghĩa :
Một mình cảm xúc trong đêm )

Tàn đêm triều lại dâng tràn
Lạnh se… tiển biệt thu vàng ra đi
Tháng năm , _ hai mắt bệnh chi ( !&?)
Giữa trời giữa đất “_ một thi nhân tù !,”
Gối lưng nhìn kiếm ưu tư
Gọi đèn.. soi rọi… áo cừu rách bươm
Bực mình tâm lực còn vươn!
Làm sao mà nén !…” bi thương thân tù.”
Laiquangnam dịch

Phần II
Mời bạn đọc lại

Nguyên Tác

獨 夜 感 懷

新 漲 生 殘 夜
初 寒 送 渺 秋
歲 時 雙 病 眼
天 地 一 詩 囚
倚 枕 看 長 劍
呼 燈 檢 敝 裘
彊 憐 心 力 在
羈 臥 不 禁 愁

高伯适

Độc Dạ Cảm Hoài
Tân trướng sinh tàn dạ
Sơ hàn tống miểu thu
Tuế thời song bệnh nhãn
Thiên địa nhất thi tù
Ỷ chẩm khan trường kiếm
Hô đăng kiểm tệ cừu
Cưỡng liên tâm lực tại
Cơ ngọa bất câm sầu
Cao Bá Quát


Bản dịch
Độc Dạ Cảm Hoài

Tàn đêm triều lại dâng tràn
Lạnh se… tiển biệt thu vàng ra đi
Tháng năm đôi mắt bệnh chi !
Đất trời đang có một thi nhân tù.
Gối lưng nhìn kiếm ưu tư ,
Gọi đèn soi rọi áo cừu rách bươm .
Bực mình tâm lực còn vươn!
Làm sao mà nén… “bi thương nằm tù. (?&!)
”Laiquangnam .

Độc Dạ Cảm Hoài.,
Cảm xúc trong đêm một mình
Chú vài từ hán việt xa lạ với Việt Ngữ
Trướng , nước lên //Miểu , lâm bịnh ,làm khó // Ỷ , tựa //Chẩm, gối //Hô, gọi //Tệ , rách ,nát //Cừu, chiếc áo cừu (áo dành cho kẻ sĩ , áo của quan lai )Cưỡng, miễn cưỡng ,bực bội //Cơ ,kiềm chế , giam cầm //“bất câm sầu”, sầu chẳng thể nín được Phần IIILời cuối có khi nào bạn tự hỏi _Cao bá Quát sửa bài thi cho Thí sinh , Ông cũng chẳng “ăn cái giải gì “, trừ việc tiếc một tài năng của tổ quốc mà triều Nguyễn đã phung phí .

Các vua Nguyễn là nguyên nhân làm nước Nam vong quốc và tàn mạt .Những di chứng còn tồn tại maĩ đến ngày hôm nay .

Bạn nghĩ gì về chế độ đó ! Ân nhân hay tội đồ ?
“Bạn có biêt rằng vào các thế kỷ trước bên Tàu ,
những người mang có họ TẦN, đều xấu hổ vì đã lỡ mang họ ấy .
Và cái tên “ Cối “ thì biến hẳn trên đất nước Tàu ,
đây là những gì ta cần học từ đất nước phương Bắc ấy .
Laiquangnam