Kim Vân Kiều lục Lời người dẫn truyện. Nhiều khúc ngâm trong Kim Vân Kiều lục được Ngụy khắc Đản xử dung khi ông chuyển thể từ tiểu thuyết sang tuồng với ba hồi đã xuất hiện trong đời sống kịch nghệ Nam bộ trong giai đoạn mất nước . Kim Vân Kiều lục đã làm tròn vai trò của nó Tác giả đã là làm giảm sự quá tải đau thương đè nặng trên cuộc đời Kiều Nàng đã quá đau thương. Đau thương chưa đủ sao , nào là cuộc đời ô nhục trong kỹ viện. Tiếp cộng thêm vài năm làm tôi tớ trong nhà họ Hoạn. Nay lại cho nàng “cái đêm ô nhục do bị Hồ Tôn Hiến sau khi giết chồng nàng vào buổi sáng thì tối làm tiệc liên hoan , nó lại đày dọa thân xác người phụ nữ trẻ. Nguyễn Du chắc cũng “cảm thấy bất nhẫn”. Nếu mình( Nguyễn Du) không viết có đoạn này thì không trọn chủ đề “nỗi đau đứt ruột của người trưởng nữ với khúc đoạn trường mới “, đó là tên của Kiệt tác ,Đoạn Trường Tân Thanh. Mà viết thì phải đi cho trọn câu chuyện Vương Thúy Kiều đã được mô tả cái khung sườn chặt chẻ của Phùng Mộng Long đã thể hiện trong bộ Tình sử của ông. Nếu giữ thật sát thì quá tầm thường. Nếu đẩy lên cao nhất có thể thì “khúc đoạn trường” thì lòng ta ( Nguyễn Du ) cugnx bất nhẫn lắm . Chính vì thế nên đành phải chọn khuyết danh. Ghi ta hay ghi tên con ta thì việc xưa nay chưa có tiền lệ,thế nhưng Kim Vân Kiều lục cũng đã thể hiện hầu như tất cả những gì mà ta đã trình bày trong Trường thi bi kịch Đoạn Trường Tân Thanh trừ đoạn Thúy Kiều trong đoạn Từ Hải ta (Nguyễn Du) phải đành viết lại. “dưới chiêu bài tác giả dấu mặt” ẩn danh nó đã giúp cha con ta khi viết Kim Vân Kiều lục đã có thể mạnh tay ,tự do hơn “trong sự cho phép” mạnh dạn lột bỏ đoạn Kiều đánh đàn hầu Hồ Tôn Hiến ngay trong đêm cùng ngày với người chồng mà mình yêu thương bị chính y giết là phù hợp với những gì mà cha con ta đã cùng ngồi xem trình diexn vở tuồng Thu Hổ Khâu. Xưa nay giết chồng đoạt vợ, thỏa mãn thú tính vốn là “lạc thú của một viên chức phục vụ trong triều đình Tàu“. Đó là lời cảnh giác cho sắc dân Lạc Việt phải nhớ mà tự khắc lên vai mình,lên cánh tay mình hai chữ Thát đát như năm xưa thời Đức Thánh Trần trước kẻ thù phương Bắc. Sự căm thù Tàu dằng dặc trong hầu hết 132 bài thơ chữ hán trong tập Bắc Hành thi tập trong 14 tháng đi sứ trên đất Tàu . Buộc nàng Kiều đánh đàn hầu là một sáng tác của riêng Nguyễn Du cho dù Nguyễn Du thuộc nhão câu chuyện Vương Thúy Kiều truyện trong "Tình sử Phùng Mộng Long" hay khi ông ngồi bên con cùng xem vở hý kịch Thu Hổ Khâu. Các câu truyện Tàu hay kịch Tàu đều không có đoạn miêu tả sát sườn đau thương như thế . Thúy Kiều than khóc bởi Từ Hải là người duy nhất đã cho nàng một chút vinh quang, cho nàng chút hương vị “phu nhân đầy quyền uy” mới đó. Trong Kim Vân Kiều lục, những nhân vật đã được Kiều chấm đều nói với Kiều nữ lời lịch sự nhất, trãi lòng nhất và Kiều cũng đáp ứng một cách cũng tương thích, nàng vốn là con nhà đã được mẹ cha cho ăn học, hoàn toàn nàng không là một con đĩ như trong nguyên tác có liên quan về nhân vật Vương Thúy Kiều ta cùng hồi tưởng đoạn văn mô tả Kim Trọng lúc từ giả Kiều về chịu tang chú , Kim Trọng lo sợ mất Kiều, Kiều đã nói - Thư nhà đưa đến báo tin, việc nhà trăm nỗi, tâm tình xốn xang đau đớn. Đường đi vạn dặm, xa xôi đến ba đông. Một ngày không được thấy nàng, lâu tựa ba đông, huống hồ ba đông không được thấy nàng thì sẽ như thế nào đây? Nếu nàng được như lời thề ước thì cũng là hợp với ý nưyện bình sinh. Kiều nghe nói, nước mắt ứa ra không dứt, bảo chàng Kim rằng: - Người chết còn có thể sống lại thì thiếp sẽ mổ bụng cho chàng xem. Thiếp đã cắt tóc thề bồi với chàng thi dù tóc đã hoa râm, lòng son của thiếp cũng không thay đổi. Chỉ nghĩ đường chim khấp khểnh, suối khe đứt nối, gió quất làm mặt người tiều tụy, nước chảy làm vó ngựa vội vàng. Chàng là văn nhân, làm thế nào đương nổi những nỗi ây? Xin chàng đừng bận tâm đến thiếp. Rồi làm thơ tiễn biệt rằng: Thiên lý giang sơn thiên lý niệm, Nhất phiên phong vũ nhất phiên sầu. Dịch nghĩa và dịch thơ: Nghìn dặm núi sông nghìn dặm nhớ, Một phen mưa gió một phen sầu. Trọng cũng đáp lại bằng thơ từ biệt: Nhất tự trường đình tương biệt xứ, Đoản trường đình thị đoạn trường đình. Dịch nghĩa: Một khi từ biệt nhau ở nơi trường đình, Thì đoản đình hay trường đình đều là đình đứt ruột. Dịch thơ: ' Từ lúc trường đình lời giã biệt, Đoản, trường đều đứt ruột như nhau. Bấy giờ gà đã gáy trưa, chàng Kim xin về quê. Kiều khóc như mưa, than thở: Tu du hề đổi diện, Khoảnh khắc hề phân trình. Tương cố bất tương kiến, Hà nhật tà u tình? Dịch thơ: Chốc lát chừ đối diện, Khoảnh khắc chừ chia tay. Ngoảnh lại nhìn đâu thấy, Ngày nào tò tình đây? Trọng gạt lệ quất ngựa ra đi. Trải bao gió sương, non sông vạn dặm, chừng một thảng về đến nhà. Từ khi chàng Kim từ biệt ra đi, Kiều ban ngày gắng gượng ăn uống, đêm ngồi thừ trưởc chén' rượu. Nước trong trong chảy đấy, khôn rửa tấc lòng đau; cỏ xanh xanh thơm đấy,khôn quên tấc lòng sầu. Trong lúc mộng mị, thường thấy Kim lang ngay trước mặt. Còn lắm điều lạ lùng , còn lắm bài thơ hay và lắm sự tinh tế giúp người đọc hiểu rõ tình huống còn mơ hồ trong Đoạn Trường Tân Thanh .Tỉ như Hoạn Thư biết Thúc Sinh có lẹo tẹo do vì Thúc Sinh trong lúc về thăm Hoạn Thư đã nhớ Kiều và chàng ta ngâm nga một bài thơ tứ tuyệt có vết thương nhơ Kiều.Hay đoạn hẹn hò, kiều đề thơ là bức tranh của ai vẽ.Rõ ràng sự chỉnh sửa của Kim Vân Kiều lục khiến cho Đoạn Trường Tân Thanh liền lạc hơn. Và ta cugnx nên nhớ rằng Trường thi bi kịch Đoạn Trường Tân Thanh vẫn còn các hạt sạn tuy rất nhỏ ,thế nhưng cũng là hạt cát trong chén cơm. Nguyễn Du đã theo sát Nguyễn Tứ ,ông xem Nguyễn Tứ là viên ngọc của dòng họ và là niềm tự hào của chính ông , Than ôi, đứa con hay chữ này đã chết sau khi hai danh tác Trường thi bi kịch Đoạn Trường Tân Thanh và Kim Vân Kiều lục vừa hoàn thành, cần ông đọc lại và chỉnh sửa ,thế nhưng Nguyễn Tứ mất trước mặt ông .Ông đã buông tất cả .Khong nhắc đến thi ca,văn chương từ giai đoạn 1816- 1820 .Ông buông và không chịu uống thuốc khi vướng bệnh dịch tả . bệnh Dịch tả là bệnh cần người bệnh có thể trạng tốt ,cần ăn uống để cơ thể tự đề kháng , vậy mà một quan nhị phẩm triều đình lại chết một cách dễ dàng như thế đó là điều chỉ ra rằng ,một khúc đoạn trường, “nỗi tuyệt vọng của một người Cha! “