Thứ Ba, 15 tháng 4, 2008

04 -Xuân Giang Hoa Nguyệt Dạ của Trương Nhược Như

Xuân Giang Hoa Nguyệt Dạ của Trương Nhược Như
Lại Quảng Nam


Nhà thơ Trương Nhược Hư 張若虛 (660 – 720) người ở Dương Châu. Ông cùng với Hạ Tri Chương, Trương Húc, Bao Dung được gọi là “Ngô trung tứ sĩ” vì Hạ Tri Chương tự xưng là Tứ Linh cuồng khách, Trương Húc cùng với Lý Bạch, Bùi Uẩn múa kiếm làm thơ và tự xưng là tam tuyệt, nên bốn nhà thơ nầy quy tụ lại với danh xưng để ngạo với đời. Phong cách thơ ông trong sáng hoa lệ, giàu chất trữ tình, Ông có vị trí quan trọng giai đọan thi ca thời Sơ Đường.
Thơ ông thất lạc gần hết. “Toàn Đường thi” chỉ ghi lại được hai bài thơ của ông là “Đại Đáp Khuê Mộng Hòan” và “Xuân Giang Hoa Nguyệt Dạ”.
Bài “Xuân Giang Hoa Nguyệt Dạ” này cũng đủ Trương Nhược Hư trở tành bất tử. Tại Nhật Bản hai bài thơ Đường nầy được yêu thích nhất có lẽ nó mang hình ảnh thấp thoáng đâu đó trên xứ sở Phù Tang.

Xuân Giang Hoa Nguyệt Dạ

春江花月夜


春江潮水連海平,
海上明月共潮生。
灩灩隨波千萬里,
何處春江無月明。

江流宛轉繞芳甸,
月照花林皆如霰。
空裏流霜不覺飛,
汀上白沙看不見。

江天一色無縴塵,
皎皎空中孤月輪。
江畔何人初見月,
江月何年初照人。


人生代代無窮已,
江月年年望 相似。
不知江月 照 何人,
但見長江送流水。



白雲一片去悠悠,
青楓浦上不勝愁。
誰家今夜扁舟子,
何處相思明月樓。

可憐樓上月徘徊 ,
應照离人妝鏡臺。
玉戶簾中捲不去,
搗衣砧上拂還來。

此時相望不相聞,
願逐月華流照君。
鴻雁長飛光不度,
魚龍潜躍水成文。

昨夜閒潭夢落花,
可憐春半不還家。
江水流春去欲盡,
江潭落月復西斜。

斜月沉沉藏海霧,
碣石瀟湘無限路。
不知乘月幾人歸,
落月搖情滿江樹。

Trương Nhược Hư
XUÂN GIANG HOA NGUYỆT DẠ
Phiên âm:
1. Xuân giang triều thủy liên hải bình,
2. Hải thượng minh nguyệt cộng triều sinh.
3. Diễm diễm tùy ba thiên vạn lý,
4. Hà xứ xuân giang vô nguyệt minh.

5. Giang lưu uyển chuyển nhiễu phương điện,
6. Nguyệt chiếu hoa lâm giai tự tiễn.
7. Không lý lưư sương bất giác phi,
8. Đinh thượng bạch sa khan bất kiến.

9. Giang thiên nhất sắc vô tiêm trần,
10. Hạo hạo không trung cô nguyệt luân.
11. Giang bạn hà nhân sơ kiến nguyệt?
12. Giang nguyệt hà niên sơ chiếu nhân?

13. Nhân sinh đại đại vô cùng dĩ,
14. Giang nguyệt niên niên vọng tương tự.
15. Bất tri giang nguyệt chiếu hà nhân,
16. Đãn kiến trường giang tống lưu thủy.

17. Bạch vân nhất phiến khứ du du,
18. Thanh phong phố thượng bất thăng sầu.
19. Thùy gia kim dạ biên chu tử,
20. Hà xứ tương tư minh nguyệt lâu?

21. Khả liên lâu thượng nguyệt bồi hồi,
22. Ưng chiến ly nhân trang kính đài.
23. Ngọc lộ liêm trung quyển bất khứ,
24. Đảo y châm thượng phất hòan lai.

25. Thử thời tương vọng bất tương văn,
26. Nguyệt trục nguyệt hoa lưu chiếu quân.
27. Hồng nhạn trường phi quang bất độ,
28. Ngư long tiềm dược thủy thành văn.

29. Tạc dạ nhàn đàm mộng lạc hoa,
30. Khả liên xuân bán bất hòan gia.
31. Giang thủy lưu xuân khứ dục tận,
32. Giang đàm lạc nguyệt phục tây tà.

33. Tà nguyệt trầm trầm tàng hải vụ,
34. Kiệt Thạch, Tiêu Tương vô hạn lộ.
35. Bất tri thừa nguyệt kỷ nhân qui,
36. Lạc nguyệt dao tình mãn giang thụ.


Bài thơ phác họa hình ảnh đợi con nước lên người du tử ra đi. Khi chàng vừa ra đi thì lập tức lòng người phụ nữ bùng lên nỗi nhớ. Chàng và nàng rất đổi nhớ nhau.
Ý thơ trong sáng, lời thơ hoa lệ. Kết luận bất ngờ, dễ thương.



Bản dịch thơ
Xuân Giang Hoa Nguyệt Dạ
Trương Nhược Hư
Lại Quảng Nam dịch

1. Nước sông xuân dâng theo triều biển
2. Mặt biển xanh trăng rướn theo triều
3. Dặm xa đầu sóng trăng treo
4. Sông xuân lớp lớp rải đều ánh trăng

5. Sông ôm cồn dăng dăng hương thỏang
6. Trăng soi, ngờ… tuyết sáng rừng hoa
7. Trên sông lừng lững sương sa
8. Bãi sông cát trắng sắc pha bời bời .

9. Chẳng vướng bụi sông trời một khối
10. Dằng dặc trăng ngàn mối lẽ loi
11. Ngày đầu ai thấy trăng soi ?
12. Trên sông trăng rọi những ai ngày đầu ?

13. Cõi nhân sinh sắc màu lai láng …
14. Trăng trên sông năm tháng láng lai…,
15. Lòng trăng ai biết chăng ai ?
16. Ngước nhìn sông nước , miệt mài trăng trôi.

17. Mây một đóa trắng trời bay mãi ,
18. Phong trên bờ xanh bãi sầu vương ,
19. Đêm nay thuyền nhỏ dặm trường ,
20. Lầu trăng gởi mối sầu thương xứ nào?

21. Nhìn sang lầu, trăng bao thương cảm,
22. Chiếu đài gương , người thấm biệt ly ,
23. Cuốn rèm trăng chẳng chịu đi,
24. Phủi 1chày đập áo trăng lì trở lui .

25. Trăng cùng ngắm ,tiếng người ?_im lắng …!,
26. Nguyện cùng theo trăng sáng nên chăng?
27. _”Nhạn nào chở hết ánh trăng ,
28. _2Ngư long ngầm quậy cầm bằng tay xoa !”

29. Đầm đêm qua mơ hoa rơi rụng
30. Tàn nửa xuân , Người cũng chửa về !
31. Nước trôi xuân sắc ủ ê
32. Tây đầm,trăng lặn tái tê lệ nhòa….

33. Biển sa mù trăng tà chìm khuất
34. Đường 3KIỆT TƯƠNG lớp lớp nhiêu khê
35. Nào hay ai cữơi trăng về
36. Trăng sà trên bến cây mê mê tình.
laiquangnam dịch


Chú thích :

1Chày đập áo [Đảo y châm ], áo là dụng cụ để đập áo khi giặt .
2Ngư long là con cá lớn sống trong nước ,~cá kình,cụ Nguyễn Trãi thì cho đó là một giống thú rất lớn sống trong nước.
Lì là giữ yên vị trí ,vị thế cũ .
3Kiệt Thạch, là núi Kiệt thạch ở vùng biên giới phía bắc ở huyện Xương Lê, Tiêu Tương là hai dòng sông Tiêu và Tương hợp lưu ở Hà Nam và chảy vào Động Đình Hồ .

Xuân Giang Hoa Nguyệt Dạ là đêm hoa trăng trên sông xuân, tuy nhiên đây cũng là tên của một khúc ngâm nổi tiếng của Trần Hậu Chủ.


Dịch nghĩa:
Đêm Hoa Trăng Trên Sông Xuân

1 Thủy triều lên mặt sông xuân ngang mặt biển,
2 Trên biển trăng sáng cùng lên với thủy triều.
3 Dập dờn trôi theo sóng muôn ngàn dặm,
4 Có nơi nào trên sông xuân không ánh sáng trăng.
5 Dòng sông lượn quanh khu cồn hương thơm,
6 Trăng chiếu rừng hoa ngời như hạt tuyết.
7 Trên sông, sương trôi tưởng như không bay,
8 Bãi sông cát trắng nhìn không ra.
9 Sông và trời một màu không mảy bụi,
10 Vằng vặc giữa không trung một vầng trăng trơ trọi.
11 Người bên sông, ai kẻ đầu tiên không thấy trăng?
12 Trăng trên sông,đêm nào lần đầu tiên rọi xuống người?
13 Người sinh đời đời không bao giờ hết,
14 Trăng trên sông năm này qua năm khác ngắm vẫn y nguyên.
15 Chẳng biết trăng trên sông chiếu sáng ai,
16 Chỉ thấy sông dài dưa dòng nước chảy.
17 Mây trắng một dải vẩn vơ bay,
18 Cây phong biết xanh trên bờ buồn khôn xiết.
19 Người nhà ai đêm nay dong con thuyền nhỏ?
20 Người nơi nao trên lầu trăng sáng đang tương tư?
21 Đáng thương cho trên lầu vầng trăng bồi hồi,
22 Phải chiếu sáng đài gương người ly biệt.
23 Rèm nhà ngọc cuống lên rồi, trăng vẫn không đi,
24 Phiến đá đập áo phủi đi rồi, trăng vẫn cứ trở lại.
25 Giờ đây cùng ngắm trăng mà không nghe thấy tiếng nhau,
26 Nguyện theo ánh trăng trôi tới chiếu sáng người.
27 Chim hồng nhạn bay dài không thể mang ánh trăng đi,
28 Cá rồng quẫy ngầm chỉ khiến làn nước gợn sóng.
29 Đêm qua thanh vắng mơ thấy hoa rơi,
30 Đáng thương cho người đã nửa mùa xuân chưa về nhà.
31 Nước sông trôi xuôi, xuân di sắp hết,
32 Trăng lặn trên bãi sông, trăng xế về tây.
33 Trăng xế chìm dần trong sương mù mặt bể,
24 Núi Kiệt Thạch, sông Tiêu Tương đường thẳm không cùng.
35 Chẳng biết nương ánh trăng đã mấy người về,
36 TTrăng lặn làm xao xuyến tình những hàng cây ven sông.

Dịch thơ:
Bản dịch của Khương Hữu Dụng

1. Sông xuân triều dậy mặt biẻn bằng,
2. Trên biển trăng cùng triều nước dâng.
3. Dờn dợn vời theo muôn dặm sóng,
4. Sông xuân đâu chẳng sáng ngời trăng.

5. Quanh co sông lượn cồn hương chảy,
6. Trăng chiếu vườn hoa như tuyết rải.
7. Tầng không sương tỏa tưởng không bay,
8. Cát trắng bên doi nhìn chẳng thấy.

9. Trong vắt trời sông suốt một màu,
10. Trên sông vằng vặc một trăng cao.
11. Ai người đầu đã trông trăng ấy?
12. Trăng ấy soi người tự thuở nào?

13. Người cứ đời đời sinh nở mãi,
14. Trăng vẫn năm năm sông nước giãi.
15. Soi ai nào biết được lòng trăng,
16. Chỉ thấy sông dài đưa nước chảy.

17. Mây bạc lưng chừng trôi đến đâu,
18. Cành phong xanh bến biết bao sầu.
19. Đêm nay ai mảng buông thuyền đó,
20. Ai ở lầu trăng nhớ chốn nào?

21. Trăng lầu quanh quẩn đáng thương ôi,
22. Soi mãi đài gương kẻ lẻ đôi.
23. Cửa ngọc cuốn rèm xưa vẫn ở,
24. Hòn châm vừa phẩy ánh liền soi.

25. Chừ đây trông ngóng bẵng tăm hơi,
26. Mong quyến theo trăng đến rọi người.
27. Bay mỏi nhạn không mang ánh được,
28. Vẫy ngầm, cá chỉ vẫy tăm thôi.

29. Đêm qua thanh vắng mộng hoa rơi,
30. Nhà chửa về, xuân quá nửa rồi.
31. Nước cuốn xuân đi, trôi sắp hết,
32. Vòm sông trăng lại xế sang đoài.

33. Trăng khuất mù khơi chìm chậm chậm,
34. Dòng Tương, non Kiệt ngàn muôn dặm.
35. Nương trăng mấy kẻ nhớ về theo ,
36. Trăng lặn xao tình cây nươc gợn.
Khương Hữu Dụng


Bản dịch của cụ Tản Đà

Sông xuân sáng nước liền ngang bể,
Vầng trăng trong mặt bể lên cao.
Ánh trăng theo sóng đẹp sao!
Sông xuân muôn dặm chỗ nào không trăng ?

Dòng sông chảy quanh rừng hoa ngát,
Trăng soi hoa như tán trập trùng.
Sương bay chẳng biết trong không
Trên soi cát trắng nhìn không thấy gì.

Trời in nước một ly không bụi.
Mảnh trăng trong ròi rọi giữa trời.
Thấy trăng thoạt mới là ai ?
Trăng sông thoạt mới soi người năm nao ?

Người sinh mãi, kiếp nào cho biết,
Nhìn trăng sông năm hệt không sai.
Trăng sông chẳng biết soi ai,
Dưới trăng chỉ thấy sông dài nước trôi.

Đám mây trắng ngùi ngùi đi mãi,
Rặng phong xanh một dải sông sầu.
Đêm nay ai đó, ai đâu ?
Chiếc thuyền để nhớ trên lầu trăng soi.

Trăng thờ thẫn nơi người xa ngóng,
Chốn đài gương tựa bóng thương ai.
Trong rèm cuốn chẳng đi thôi,
Trên bàn đập áo quét rồi lại ngay.

Cùng nghe ngóng lúc nay chẳng thấy,
Muốn theo trăng trôi chảy đến chàng.
Hồng bay, ánh sáng không màng,
Nước sâu cá quẫy chỉ càng vẩn tăm.

Đêm nọ giấc trong đầm hoa rữa,
Ai xa nhà xuân nửa còn chi!
Nước sông trôi mãi xuân đi,
Trăng tà lặn xuống bên kia cánh đầm.

Vầng trăng lặn êm chìm khói bể,
Đường bao xa non kệ sông Tương.
Về trăng mấy kẻ thừa lương,
Trăng chìm lay bóng đầy hàng cây sông
Tản Đà

Kẻ hậu bối xin đóng với bậc tiền nhân đã dày công tìm hiểu thư Đường trong những thâp kỷ trước.
Lại Quảng Nam

Không có nhận xét nào: